EECP Nasıl Çalışır? Kalbe Diyastolik Destek ve Yük Azaltma

EECP, kalbin pompalama döngüsüyle eş zamanlı çalışan bir dış basınç sistemidir. Bacaklara sarılan manşetler kalp gevşerken şişer, kalp kasılmadan hemen önce iner. Bu basit görünen döngü, kalbi besleyen damarlardaki basıncı destekler ve kalbin çalışırken karşılaştığı direnci azaltır.

Cihazın bileşenleri

EECP sistemi temel olarak bir kontrol konsolu, hasta tedavi masası, hava kompresörü ve üç çift manşetten oluşur. Manşetler baldırlara, uyluklara ve kalça bölgesine sarılır. Hasta tedavi boyunca EKG'ye bağlıdır; parmağa takılan pletismografi sensörü ise basınç dalgalarını göstererek uygulamanın etkinliğinin takip edilmesini sağlar.

Adım adım bir kalp döngüsü

1. Diyastol: Manşetler sırayla şişer

Kalp gevşerken (diyastol), cihaz EKG'den aldığı sinyale göre manşetleri baldırdan uyluğa ve kalçaya doğru hızla ve sırayla şişirir. Bacak damarlarına uygulanan bu basınç, kanın kalbe dönüşünü artırır ve aortta diyastolik basıncı yükseltir. Kalp damarları en çok diyastol sırasında beslendiği için bu evrede artan basınç, koroner damarlara giden perfüzyon basıncını destekler.

2. Sistol öncesi: Manşetler aynı anda iner

Kalp kasılmaya başlamadan hemen önce tüm manşetlerin havası birlikte boşaltılır. Bacak damarlarındaki basınç aniden düşer ve kalp, kanı daha düşük bir dirence karşı pompalar. Bu etkiye sistolik yük azaltma denir; kalbin iş yükünü ve dolayısıyla oksijen ihtiyacını azaltmaya yardımcı olur.

İntraaortik balon pompasına benzerlik

Bu iki aşamalı etki, yoğun bakımda kullanılan intraaortik balon pompasının (İABP) oluşturduğu diyastolik destek ve sistolik yük azaltma etkisine işlevsel olarak benzer. Önemli fark şudur: İABP damar içine yerleştirilen invaziv bir cihazdır; EECP ise vücudun dışından, damara girmeden uygulanır ve yalnızca atardamar sistemini değil toplardamar sistemini de kullanır.

Zamanlama neden bu kadar önemli?

Sistem EKG'deki R dalgasıyla tetiklenir. Manşetlerin tam doğru anda şişip inmesi için EKG sinyalinin net olması ve ritmi ciddi biçimde bozan bir aritminin bulunmaması gerekir. Uygulayıcı ekip, pletismografi eğrisine bakarak basınç ve zamanlamayı seans sırasında ayarlar.

Uzun dönemde öne sürülen etkiler

EECP'nin yalnızca seans sırasında değil, tedavi tamamlandıktan sonra da sürebilen etkileri olduğu düşünülmektedir. Bu etkileri açıklamak için öne sürülen mekanizmalar şunlardır:

• Damar iç yüzeyi (endotel) fonksiyonu: Artan kan akımı damar duvarındaki sürtünme kuvvetini (shear stress) artırır. Çalışmalarda damar genişletici nitrik oksit düzeylerinin yükseldiği, damar daraltıcı endotelin-1 düzeylerinin azaldığı gösterilmiştir.
• İnflamasyon: Bazı çalışmalarda TNF-alfa gibi inflamatuvar belirteçlerde azalma bildirilmiştir.
• Kollateral dolaşım: Tekrarlayan basınç değişikliklerinin kalpteki yan damar akımına katkı sağlayabileceği bir hipotezdir.
• Egzersize benzer etki: Düzenli egzersizin damarlar üzerindeki olumlu etkilerine benzer bir periferik antrenman etkisi tartışılmaktadır.

Bu mekanizmalar biyolojik olarak makuldür; ancak mekanizmanın makul olması, yeni koroner damarların oluştuğunu veya kalp krizi riskinin azaldığını kanıtlamaz. Klinik olarak gösterilen faydalar ağırlıklı olarak göğüs ağrısı, efor kapasitesi ve yaşam kalitesiyle ilgilidir.

Sık sorulan sorular

Manşetler ne kadar sıkar?

Basınç, hastanın toleransına ve izlem değerlerine göre kademeli olarak artırılır. İlk seanslarda güçlü bir sıkma hissi olur; çoğu hasta kısa sürede alışır.

EECP kalbe masaj mı yapar?

Hayır. Kalbe doğrudan dokunulmaz; etki, bacaklardaki damarlar üzerinden kalp döngüsüyle eş zamanlı oluşturulan basınç değişiklikleriyle sağlanır.

İlgili yazılar: EECP Tedavisi Nedir? Kimlere ve Nasıl Uygulanır? · “Doğal Bypass” Ne Demek? EECP Hakkında Doğru Terimler

Değerlendirme ve randevu

EECP'nin sizin için uygun olup olmadığı; kardiyoloji muayenesi, mevcut tetkikleriniz ve gerektiğinde ek testlerle belirlenir. Değerlendirme ve randevu için sayfamızdaki iletişim bilgilerinden bize ulaşabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Ani başlayan, istirahatte geçmeyen veya giderek artan göğüs ağrısında beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın.

Kaynaklar

• Kozdağ G. Kalp yetersizliği rehabilitasyon programlarında enhanced external counterpulsation tedavisinin önemi. Türk Kardiyoloji Derneği Kalp Yetersizliği Elektronik Haber Bülteni. 2009;1(8).
• Sinvhal RM, Gowda RM, Khan IA. Enhanced external counterpulsation for refractory angina pectoris. Heart. 2003;89(8):830-3.
• Akhtar M ve ark. Effect of external counterpulsation on plasma nitric oxide and endothelin-1 levels. Am J Cardiol. 2006;98(1):28-30.
• Casey DP ve ark. Effect of enhanced external counterpulsation on inflammatory cytokines and adhesion molecules in patients with angina pectoris and angiographic coronary artery disease. Am J Cardiol. 2008;101(3):300-2.